De bouw van een kathedraal in de Middeleeuwen is een grote onderneming , waarbij veel instanties en mensen zijn betrokken en waar men met technische, formele, financiële en inhoudelijke aspecten rekening moet houden.

De initiatiefnemer kan de Kerk zijn of de stad. Het terrein is meestal gauw gevonden, maar moet op zijn stabiliteit worden getest (denk aan de Dom van Pisa). De financiën zijn het volgende probleem; eigen vermogen, giften, leningen, aflaten. Vervolgens de materialen: waar komt het benodigde hout vandaan en waar de stenen? De benodigde mankracht, vooral vaklui, verkrijgen is vervolgens nodig: ter plekke zijn er meestal niet genoeg, dus worden 'gastarbeiders', 'migranten' aangetrokken. Dan moet men voor de nodige machines en gereedschappen zorgen.

En dan last not least: de vormgeving; de basisvorm is de basiliek. En bovenal zijn kathedralen een universum in het klein, een mikrokosmos in tegenstelling tot de makrokosmos. Het dan geldende beeld van God, de wereld en de mens is weergegeven in steen en glas. De afmetingen en proporties hebben symbolische betekenis. De lichtmetafysica geeft aan waar, hoeveel en welk licht naar binnen dient te vallen. Het beeldprogramma brengt het menselijke geloven en weten tot uiting; in deze tijd, waarin men weten en geloven nog niet als tegenstellingen ziet, maar als twee zijdes van een medaille.

Al deze theologie, filosofie en wetenschap weet men materiële, zichtbare vorm te laten aannemen in bouwwerken van bijna bovenaardse schoonheid. Vooral in de gevel- en portaalsculpturen en in het glas-in-lood van de grote Gotische vensters, gecombineerd in volmaakte harmonie met de architectuurelementen van pijlers en zuilen, diensten en kapitelen, bogen en gewelven. Deze schoonheid zal tegenwoordig voor menige toerist de belangrijkste reden zijn om een kerk binnen te treden. - God, in de Middeleeuwen afgebeeld als architect, zal erover glimlachen.